Bàn thắng được ghi, cả nhóm bạn reo lên, rồi trọng tài biên giơ cờ. Thế là bắt đầu cãi. Người bảo rõ ràng việt vị, người bảo ngang hàng, người khác lại nói cầu thủ kia đâu có chạm bóng. Hiếm luật nào trong bóng đá gây tranh luận nhiều như luật số 11.
Phần lớn tranh cãi đến từ chỗ mỗi người nhớ luật theo một kiểu. Vậy nên đáng để xem lại luật được viết thế nào trong bộ Luật thi đấu của IFAB, cơ quan quản lý luật bóng đá.
Thế nào là đứng ở vị trí việt vị
Theo luật, một cầu thủ ở vị trí việt vị khi có bất kỳ phần nào của đầu, thân hoặc chân nằm trong phần sân đối phương (không tính đường giữa sân) và gần đường biên ngang của đối phương hơn cả bóng lẫn cầu thủ đối phương đứng áp chót. Cầu thủ áp chót thường là hậu vệ cuối cùng, vì người cuối cùng hay là thủ môn.
Tay và cánh tay không được tính, với mọi cầu thủ kể cả thủ môn. Hướng dẫn của IFAB lấy mốc ngang đáy nách: phần từ đó trở xuống tới bàn tay không dùng để xét việt vị.
Ngang hàng thì không việt vị. Câu này nhiều người nhớ, nhưng cũng nhiều người cãi.
Còn đứng ở vị trí việt vị chưa phải là phạm lỗi. Cầu thủ chỉ bị thổi phạt khi, vào lúc đồng đội chơi hoặc chạm bóng, anh ta tham gia vào tình huống: can thiệp vào lối chơi, can thiệp vào đối phương, hoặc hưởng lợi từ vị trí đó. Lỗi việt vị bị phạt bằng quả đá phạt gián tiếp.
Những tình huống dễ cãi nhất
Không chạm bóng nhưng vẫn bị thổi
Một cầu thủ đứng việt vị ngay trước mặt thủ môn, che tầm nhìn, đồng đội sút xa vào lưới. Anh ta không chạm bóng, nhưng bàn thắng vẫn có thể bị hủy. Luật coi việc cản tầm nhìn của đối phương hoặc tranh bóng với đối phương là can thiệp vào đối phương. Người xem chỉ nhìn trái bóng thường không thấy chi tiết này, nên mới thắc mắc.
Bóng đến từ chân hậu vệ
Đây là chỗ cãi nhau nhiều nhất. Nếu hậu vệ chủ động chơi bóng, ví dụ cố chuyền hay phá bóng mà hỏng, thì cầu thủ tấn công đang đứng việt vị nhận bóng sau đó thường không bị coi là hưởng lợi. Nhưng nếu bóng chỉ chạm hay bật ra từ người hậu vệ, hoặc hậu vệ cố ý cứu thua, thì tình huống việt vị vẫn được xét. Ranh giới giữa “chủ động chơi bóng” và “bóng bật trúng người” là phán quyết của trọng tài, và hai người xem cùng một đoạn phim có thể thấy hai kiểu khác nhau.
Những lúc không có việt vị
Không có lỗi việt vị khi cầu thủ nhận bóng trực tiếp từ quả phát bóng, quả ném biên hoặc quả phạt góc. Cũng không thể việt vị khi đứng ở phần sân nhà. Hai điều này nghe đơn giản, vậy mà vẫn có người quên giữa lúc trận đấu đang nóng.
VAR làm mọi thứ rõ hơn hay rối hơn
Từ khi có VAR, các pha việt vị sát sao được kẻ vạch trên màn hình. Nhiều tình huống được sửa đúng. Cũng có những pha chênh nhau vài phân, chẳng ai nhìn bằng mắt thường thấy được, khiến người xem thấy bàn thắng bị hủy một cách khó chịu. Luật vẫn vậy, chỉ có công cụ soi kỹ hơn.
Trước những trận lớn, nhiều người tò mò xem bảng kèo bóng đá như một nguồn thông tin tham khảo. Nó chỉ phản ánh đánh giá trước trận, còn một lá cờ việt vị ở phút cuối thì chẳng ai đoán trước được.
Lịch thi đấu và giờ bóng lăn các giải có thể tra ở trang chính thức của giải hoặc ở trang tổng hợp như keonhacai5.cab, để biết trận nào đá giờ dễ chịu, trận nào phải thức tới sáng.
Xem bóng khuya mà vẫn giữ được làn da
Chuyện việt vị cãi nhau bao lâu cũng được, nhưng thức khuya chờ VAR thì cơ thể chịu thiệt. Thiếu ngủ dễ khiến da xỉn, mắt thâm, nhất là khi kéo dài nhiều đêm liền. Nếu không bỏ được những trận đá giờ muộn, nên chọn lọc trận thật sự muốn xem, uống đủ nước thay vì đồ uống có cồn, tẩy trang và rửa mặt trước khi ngồi xem, rồi bù giấc vào hôm sau. Da cần thời gian nghỉ, cũng như cầu thủ cần thời gian hồi phục giữa hai trận.
Còn chuyện tỷ lệ kèo trước trận thì chỉ nên xem như thông tin cho vui. Phần này dành cho người từ 18 tuổi trở lên, và bóng đá trước hết là để giải trí.
Hiểu luật để cãi cho có lý
Việt vị sẽ còn gây tranh luận. Có lẽ đó cũng là một phần niềm vui của bóng đá. Nắm chắc mấy điểm trên, lần tới cờ biên giơ lên, bạn sẽ có lý lẽ hơn.
Còn nếu muốn chắc chắn, bộ Luật thi đấu bản đầy đủ được IFAB đăng công khai, có cả phần hướng dẫn và hình minh họa cho từng tình huống việt vị. Đọc một lần, đỡ cãi cả mùa.
Dù cuối cùng có thể vẫn cãi thua.

